Podział majątku wspólnego

Podział majątku wspólnego to jedna z najczęściej prowadzonych spraw po zakończeniu małżeństwa. Choć wielu osobom kojarzy się wyłącznie z podziałem mieszkania lub samochodu, w rzeczywistości postępowanie to obejmuje znacznie szerszy zakres rozliczeń.

Ustanie wspólności majątkowej

Aby możliwe było przeprowadzenie podziału majątku wspólnego, najpierw musi dojść do ustania wspólności majątkowej. Następuje to m.in. wskutek:

·     uprawomocnienia się wyroku rozwodowego,

·     zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej (intercyzy),

·     orzeczenia separacji,

·     ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd,

·     ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków,

·     ogłoszenia upadłości jednego z małżonków.

Warto pamiętać, że w wyroku rozwodowym sąd co do zasady nie dokonuje podziału majątku – jest to możliwe tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

Co wchodzi w skład majątku wspólnego?

W praktyce ustalenie składu majątku jest jednym z najbardziej spornych elementów postępowania. Do majątku wspólnego zalicza się nie tylko oczywiste składniki, takie jak:

·     nieruchomości,

·     samochody,

·     oszczędności,

·     środki zgromadzone na rachunkach bankowych i lokatach,

·     środki z OFE i subkonta w ZUS,

·     udziały w spółkach,

·     wyposażenie mieszkania,

·     sprzęt elektroniczny,

·     wierzytelności (np. z tytułu udzielonych pożyczek).

Nie wchodzą natomiast do majątku wspólnego przedmioty należące do majątku osobistego, np. nabyte przed ślubem, otrzymane w darowiźnie lub spadku (chyba że darczyńca postanowił inaczej).

Ustalenie wartości majątku

Wartość majątku ustala się według:

·     stanu z dnia ustania wspólności majątkowej,

·     cen z dnia dokonywania podziału.

W przypadku braku porozumienia stron sąd powołuje biegłego, najczęściej z zakresu szacowania nieruchomości, wyceny ruchomości lub rachunkowości. To właśnie opinie biegłych w największym stopniu wpływają na czas trwania postępowania.

Rozliczenie nakładów i wydatków

Postępowanie o podział majątku wspólnego to nie tylko fizyczny podział składników. Sąd rozlicza również:

·     nakłady z majątku osobistego na wspólny:

Przykład:

jeden z małżonków przeznaczył środki otrzymane w spadku na remont wspólnego mieszkania.

·     nakłady z majątku wspólnego na osobisty:

Przykład:

z dochodów małżonków spłacono kredyt zaciągnięty przez jednego z nich jeszcze przed ślubem.

·     spłacone po rozwodzie raty kredytu:

Małżonek, który po ustaniu wspólności samodzielnie spłacał kredyt wspólny, może żądać

odpowiedniego rozliczenia.

Nierówne udziały – kiedy sąd je ustali?

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym wymaga spełnienia dwóch przesłanek: ważnych powodów oraz różnego stopnia przyczynienia się do powstania majątku.

W praktyce sądy biorą pod uwagę m.in.: długotrwałe unikanie pracy, uzależnienia, trwonienie majątku, ukrywanie dochodów.

Nie ma natomiast znaczenia, który z małżonków zarabiał więcej. Wychowywanie dzieci i prowadzenie domu również traktowane jest jako wkład w budowanie majątku.

Podział majątku a kredyt hipoteczny

Jednym z najtrudniejszych elementów podziału jest nieruchomość obciążona kredytem.

Należy jednak pamiętać, że: podział majątku nie powoduje automatycznego „podziału” kredytu. Bank nadal może żądać spłaty od obojga byłych małżonków.

Dlatego w praktyce konieczne jest przejęcie kredytu przez jednego z małżonków (za zgodą banku) lub sprzedaż nieruchomości i spłata zobowiązania.

Korzystanie z mieszkania po rozwodzie

Często zdarza się, że po rozwodzie tylko jeden z małżonków korzysta ze wspólnego mieszkania. W takiej sytuacji drugi małżonek może domagać się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Roszczenie to można zgłosić właśnie w sprawie o podział majątku.

Złożenie wniosku do Sądu

Podział majątku rozpoczyna się złożeniem stosownego wniosku do Sądu, w którym należy wskazać:

·     adresata wniosku, czyli właściwy miejscowo Sąd Rejonowy,

·     strony postępowania i ich adresy, numery PESEL, telefony i maile,

·     wartość majątku wspólnego, która będzie stanowić tzw. wartość przedmiotu sporu,

·     tytuł wniosku – „wniosek o podział majątku wspólnego”,

·     zdarzenie prawne, z którego wynika wspólność praw do danej rzeczy lub grupy rzeczy (majątku)

np. nabycie rzeczy na współwłasność, nabycie rzeczy w trakcie małżeństwa, w którym

obowiązywał i ustał ustrój wspólności ustawowej, współwłasność powstała w wyniku dziedziczenia,

·     dokumenty potwierdzające wspólność praw, np. odpis z księgi wieczystej nieruchomości, umowa

wspólnego nabycia danej rzeczy, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, poświadczenie

dziedziczenia,

·     dokumenty potwierdzające ustanie wspólności ustawowej pomiędzy małżonkami, np. wyrok

rozwodowy, separacyjny, znoszący wspólność ustawową, umowę majątkową małżeńską (intercyzę),

·     skład majątku wspólnego, czyli jakie przedmioty, rzeczy i prawa stanowią majątek wspólny,

·     wartość poszczególnych składników majątku wspólnego,

·     propozycję co do sposobu podziału majątku i ją uargumentować, zaproponować ewentualne

spłaty, dopłaty, ich terminy, wykazać możliwości ich dokonania,

·     czy wnosisz o powołanie biegłego (z jakiej dziedziny), świadków (imiona, nazwiska i adresy)

Jak długo trwa postępowanie?

Czas trwania sprawy zależy przede wszystkim od stopnia konfliktu między stronami, liczby składników majątku lub konieczności powoływania biegłych.

W praktyce postępowania trwają od kilku miesięcy – przy zgodnym podziale, do kilku lat – w sprawach skomplikowanych.

Sprawa o podział majątku wspólnego wymaga:

·     analizy sytuacji majątkowej,

·     zgromadzenia materiału dowodowego,

·     oceny opłacalności poszczególnych rozwiązań (np. przejęcia nieruchomości).

Jeżeli stoisz przed koniecznością uregulowania spraw majątkowych po rozwodzie lub rozważasz złożenie wniosku o podział majątku wspólnego – zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią. Zapewniamy kompleksową analizę sytuacji oraz reprezentację na każdym etapie postępowania.