Skuteczne dochodzenie zwrotu środków od byłego partnera

Rozstanie partnerów często wiąże się nie tylko z trudnymi emocjami, ale również z koniecznością uporządkowania spraw majątkowych. W praktyce kancelarii coraz częściej spotykamy się z sytuacjami, w których jedna ze stron domaga się zwrotu pieniędzy przekazanych byłemu partnerowi — czy to w formie przelewów, pożyczek, finansowania wspólnych wydatków, czy nakładów poniesionych na nieruchomość lub działalność gospodarczą.

Wiele osób błędnie zakłada, że po zakończeniu związku odzyskanie środków jest niemożliwe. Tymczasem polskie prawo przewiduje skuteczne instrumenty prawne pozwalające dochodzić swoich roszczeń.

Nabywanie dóbr materialnych w trakcie nieformalnego związku, konkubinatu nie powoduje nabywania ich jako majątku wspólnego, ponieważ majątek wspólny powstaje dopiero po zwarciu związku małżeńskiego. W przypadku nieformalnego związku wszystkie nabywane ruchomości i nieruchomości należą do tego z partnerów, który je kupił.

Do rozliczeń między byłymi partnerami nie stosuje się przepisów dotyczących ustawowej wspólności majątkowej małżonków.

Stanowisko to jest ugruntowane w judykaturze Sądu Najwyższego, który wielokrotnie wskazywał, że zastosowanie przepisów właściwych dla małżeństwa prowadziłoby do niedopuszczalnego zrównania małżeństwa i konkubinatu.

Sąd Najwyższy wyraźnie zaakcentował, że brak jest podstaw prawnych do stosowania przepisów o podziale majątku wspólnego małżonków do byłych partnerów pozostających w związku nieformalnym.

Powyższe ma fundamentalne znaczenie procesowe, ponieważ determinuje wybór właściwej podstawy roszczenia.

Obecnie kwestia rozliczeń majątkowych po ustaniu trwałego, faktycznego, ale nieformalnego związku byłych partnerów nie została uregulowana wprost w ustawie. Jednocześnie, Sąd Najwyższy w swoim bogatym orzecznictwie przyjmuje, że do rozliczenia konkubinatu mają zastosowanie przepisy art. 405 i nast. Kodeksu Cywilnego.

Najczęściej stosowaną podstawą prawną w sprawach po rozstaniu jest bezpodstawne wzbogacenie.

Zgodnie z art. 405 Kodeksu cywilnego: Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści, a gdy nie jest to możliwe – do zwrotu jej wartości.

Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy jedna strona:

• finansowała remont mieszkania należącego wyłącznie do partnera,

• spłacała jego prywatne zobowiązania,

• przekazała środki na zakup rzeczy, która pozostała wyłącznie u drugiej strony,

• przelewała znaczne kwoty bez formalnej umowy.

• 
  

W takich sprawach nie trzeba zawsze wykazywać istnienia pożyczki. Wystarczy udowodnić, że druga strona uzyskała korzyść kosztem klienta bez podstawy prawnej.

Co istotne, przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia mają zastosowanie w sytuacji, kiedy jeden z konkubentów świadczy licząc na dalsze trwanie związku albo jego sformalizowanie, ewentualnie uzyskanie świadczeń wzajemnych w przyszłości, a cel ten nie zostaje zrealizowany.

Dla powstania roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia konieczne jest, aby uzyskanie korzyści nastąpiło bez podstawy prawnej. Przy czym, przyjmuje się że przesunięcie pomiędzy majątkami byłych partnerów pozbawione jest podstawy prawnej, gdy podłożem tego przesunięcia był faktyczne związek stron.

Stąd też, jak wynika z orzecznictwa możliwe jest odzyskanie podarowanych w trakcie trwania nieformalnego związku partnerskiego pieniędzy czy innych przedmiotów wartościowych, w sytuacji kiedy druga strona dawała podstawy do stwierdzenia, iż związek będzie trwał dłużej.

Przed skierowaniem sprawy do sądu rekomendowanym krokiem jest sporządzenie profesjonalnego wezwania do zapłaty.

Pismo powinno zawierać:

• dokładne określenie kwoty,

• podstawę prawną roszczenia,

• termin zapłaty,

• numer rachunku bankowego,

• informację o skierowaniu sprawy na drogę sądową.

W praktyce samo otrzymanie formalnego wezwania od adwokata często skłania drugą stronę do polubownego uregulowania należności.

Jeżeli wezwanie do zapłaty nie przyniesie rezultatu, kolejnym etapem jest wniesienie pozwu o zapłatę.

Pozew powinien obejmować:

• szczegółowe uzasadnienie roszczenia,

• wskazanie podstawy prawnej,

• komplet dowodów,

• wniosek o zasądzenie odsetek,

• koszty procesu.